Wat we van Zweden leren kunnen

09/11/2018

Het CIVITAS forum in Umeå was een voltreffer. Het was niet alleen genieten van de inspirerende ontmoetingen en het prachtige nazomerweer, het bezoek aan de stad deed me opnieuw beseffen waarom ik in het dagelijks leven zo graag met duurzame mobiliteit bezig ben. We hebben in Vlaanderen de voorbije jaren stappen vooruit gezet, maar een aantal voorbeelden uit het hoge noorden kunnen helpen om onze steden en gemeenten nog een pak leefbaarder te maken. Om dat te bereiken zal de rol van autobezit onvermijdelijk in vraag gesteld moeten worden. Het is aan onze nieuw verkozen lokale politici om gedurfde keuzes te maken.

JOHANNES RODENBACH

NEFASTE IMPACT PRIVE-AUTOBEZIT

Een aantal indicatoren maken duidelijk dat ons huidig mobiliteitsgedrag stilaan haar limiet heeft bereikt. Zo stijgt het aantal auto’s op onze wegen jaar na jaar, piekt de luchtvervuiling in onze steden, wordt het filerecord om de haverklap scherper gesteld en spenderen lokale overheden gigantische bedragen aan parkeerplaatsen. De komst van zero-emissie en zelfrijdende voertuigen zal deze problemen maar gedeeltelijk oplossen en tegelijk sommige zelfs nog erger maken. De auto’s van de toekomst, die er vermoedelijk sneller zullen zijn dan verwacht, gaan ons dus niet redden. Wat dan wel? Heeft Umeå de heilige graal ontdekt? Niet echt. Wel maken ze consequent keuzes die er uiteindelijk moeten toe leiden dat een leven zonder eigen wagen mogelijk is.

Een wereld zonder autobezit is niet gelijk aan een wereld zonder auto’s. Voor een aantal specifieke verplaatsingen zullen we wagens blijven nodig hebben. Als we voor die ritten beroep doen op gedeelde wagens, dan zullen een heel aantal van de bovengenoemde problemen vervagen. Uit onderzoek weten we immers dat mensen die vandaag reeds aan autodelen doen significant minder eigen wagens bezitten en ook een pak minder kilometers afleggen met een auto. Autdelers gaan rationeler en efficiënter om met het gebruik van wagens, kiezen vaker voor duurzame vervoersmiddelen en zorgen er zo mee voor dat er heel wat minder parkeerplaatsen nodig zijn.

RUIMTE VOOR DE FIETS

De grootste stad uit het Zweedse noorden heeft begrepen dat deelauto’s alleen niet voldoende zijn, maar dat er ook een sterk flankerend beleid nodig is. Zonder goede, betaalbare, veilige, nabije, gebruiksvriendelijke en aangename alternatieven voor een eigen wagen kan autodelen nooit groeien. Dat doet de stad ten eerste door de fietsers meer ruimte te geven. Op belangrijke fietsassen doorheen de stad werd de helft van de weg ingericht als fietspad en trad voor de auto’s eenrichtingsverkeer in voege. De stad investeerde daarnaast ook in een deelsysteem van elektrische bakfietsen en koos om deze te stallen op een volledig vernieuwd ‘fietsplein’. Het plein bevat naast een garage voor bakfietsen ook overdekte fietsenstallingen, een fietsherstel- en kuisplaats en zitbanken met stopcontacten. Dit fietsplein is kwalitatief erg hoogstaand ingericht en brengt een aantal essentiële fietsfuncties samen. In combinatie met openbaar vervoer en deelwagens is dit het perfecte voorbeeld van hoe een mobipunt er kan uitzien. Door een aantal duurzame vervoersmodi te bundelen en maximaal te ondersteunen kan een aantrekkelijk alternatief aangeboden worden voor de privé-wagen.

Als culturele hoofdstad heeft Umeå sinds 2014 ook drastisch ingezet op aangename open ruimte. Bovengrondse parkeerplaatsen in het historische centrum verdwenen en parken en architecturale hoogstandjes kwamen in de plaats. Nieuwe parkeergarages, mede gefinancierd door de aanwezige bedrijven, verrezen aan de rand van de stad.

OPENBAAR VERVOER ALS RUGGENGRAAT

Naast goede fietsinfrastructuur en veilige voetpaden is ook betrouwbaar, frequent en comfortabel openbaar vervoer essentieel om mensen in de richting van meer duurzame verplaatsingen te bewegen. In Umeå trokken ze recent resoluut de kaart van een kwalitatief aanbod van bussen in de stad. De bestaande perrons werden vervangen door één groot busstation. Dit is niet alleen een stuk functioneler en veiliger, het is ook een heel aangename en aantrekkelijke plaats, in het hart van de stad. Daarnaast worden de bussen in sneltempo vervangen door elektrische bussen.

MODERN PARKEERBELEID

Tot slot werd in de stad werk gemaakt van een bijzondere parkeerverordening. Bedrijven die nieuwe kantoren willen bouwen in Umeå kunnen een ‘groene parking deal’ afsluiten met het stadsbestuur. Bij de bouw kunnen ontwikkelaars afwijken van de geldende parkeernorm en tot 40% minder parkeerplaatsen voorzien dan normaal. In ruil daarvoor moeten ze wel investeren in een fonds voor openbaar vervoer, in deelwagens, kwalitatieve fietsenstallingen (met daarbij o.a. douche en kleedkamers) en een informatiecampagne rond deze alternatieven, om zo het wagengebruik van hun werknemers fors te doen dalen. In Vlaanderen vindt dit idee stilaan ook ingang bij lokale overheden en projectontwikkelaars. Binnen de Green Deal Gedeelde Mobiliteit willen we dit proces graag versnellen en inhoudelijk ondersteunen.

Door werk te maken van een aantal essentiële randvoorwaarden zoals veilige fietsverbindingen, performant en aantrekkelijk openbaar vervoer en een slim en geïntegreerd parkeerbeleid schept de stad Umeå het ideale kader voor een leven zonder eigen wagen. Met de lokale verkiezingen in aantocht hebben we in Vlaanderen politici nodig die hun nek uitsteken en resoluut durven kiezen voor gezonde, waardevolle en aantrekkelijke ruimtes in onze steden en gemeenten. Duurzame gedeelde mobiliteit is daarbij een onontbeerlijke schakel.

Gerelateerd nieuws